Sprawy Bieżące

LUBELSZCZYZNA WŚRÓD FINALISTÓW NAGRODY SUPER SAMORZĄD. OGRÓD HISTORII W PŁOUSZOWICACH POŁĄCZYŁ DAWNYCH I NOWYCH MIESZKAŃCÓW WOKÓŁ WSPÓLNEJ OPOWIEŚCI

autor Patrycja Bogusław · 12 lut 2026 o 10:55

Lubelszczyzna wśród finalistów nagrody Super Samorząd. Ogród Historii w Płouszowicach połączył dawnych i nowych mieszkańców wokół wspólnej opowieści

Oddolna inicjatywa mieszkańców Płouszowic, którzy stworzyli Ogród Historii – miejsce pamięci, spotkań i integracji, znalazła się w gronie finalistów nagrody Super Samorząd, przyznawanej w ramach ogólnopolskiej akcji Masz Głos Fundacji im. Stefana Batorego. Jury doceniło projekt za umiejętne połączenie troski o lokalne dziedzictwo z budowaniem relacji między mieszkańcami szybko zmieniającej się społeczności.

Laureaci i finaliści zostali wybrani spośród 150 uczestników ubiegłorocznej edycji akcji Masz Głos, która wspiera organizacje społeczne i grupy nieformalne w budowaniu silnych, lokalnych wspólnot. Działanie grupy z Lubelszczyzny wspierały Joanna Ciesielka i Aleksandra Iwańska-Figura z Fundacji Teatrikon, koordynatorki akcji Masz Głos. Od 16 lutego do 1 marca będą trwały zapisy do tegorocznej edycji programu przez formularz na stronie akcji Masz Głos.

Wyzwanie: wspólnota, która żyje obok siebie

Płouszowice w gminie Jastków od lat przyciągają nowych mieszkańców. Tylko w 2024 roku saldo migracji wyniosło tu 194 osoby, a liczba ludności przekroczyła 15 tysięcy. Taki rozwój miał jednak swoją mniej widoczną stronę – dawni i nowi mieszkańcy rzadko mieli okazję się spotkać i poznać.

— Na nowych patrzyło się u nas spod byka — wspomina Elwira Berej, liderka grupy Aktywne Płouszowice.

Brakowało wspólnego miejsca i wspólnej historii, do której mogliby się odwołać wszyscy – niezależnie od tego, czy mieszkają tu od pokoleń, czy od kilku lat.

Historia jako punkt wyjścia

Impulsem do działania stała się 110. rocznica bitwy pod Jastkowem – pierwszego dużego starcia Legionów Polskich z 1915 roku, rozegranego właśnie na tych terenach. Dla starszych mieszkańców była to historia przekazywana w rodzinnych opowieściach, dla młodszych – coraz bardziej zapomniana, a dla nowych – zupełnie nieznana.

— Jeden z mieszkańców opowiadał, jak u jego ciotki legioniści nocowali przed bitwą; ugotowała im barszcz, a Piłsudskiemu – zupę zacierkową, bo bolał go żołądek — wspomina Elwira Berej.

Członkowie grupy Aktywne Płouszowice rozpoczęli działanie od rozmów i ankiety internetowej, w których zapytali mieszkańców Płouszowic i Dąbrowicy o potrzeby i oczekiwania. Odpowiedzi były jednoznaczne: chcemy poznać historię miejsca, w którym żyjemy.

— Aby mieszkańcy naprawdę czuli, że „są stąd”, muszą wiedzieć, co ukształtowało tę miejscowość — mówi Marzena Pawłowska z grupy Aktywne Płouszowice.

Ogród Historii – miejsce, które łączy

Pomysł stworzenia Ogrodu Historii dojrzewał m.in. dzięki udziałowi grupy w akcji Masz Głos – spotkaniom, webinariom i inspiracjom z innych miejsc w Polsce.

— Ogród to miejsce, które dobrze kojarzy się wszystkim członkom grupy Aktywne Płouszowice. Lubimy pracować w przydomowych ogrodach, spędzać w nich czas — mówi Agnieszka Frączek z grupy Aktywne Płouszowice.

Kluczowa była lokalizacja. Jedyna odpowiednia działka należąca do gminy znajdowała się w centrum Płouszowic, obok Szkoły Podstawowej im. Bolesława Prusa. Wójt gminy Jastków Paweł Jędrejek zgodził się na zagospodarowanie terenu, ale postawił jeden warunek: ogród ma być dostępny dla wszystkich mieszkańców.

Wspólna praca, wspólna pamięć

Wiosną 2025 roku rozpoczęły się prace porządkowe na ośmiu arach zaniedbanego terenu. Do działania włączyli się mieszkańcy, ich rodziny i znajomi. Jedni przynosili sprzęt, inni sadzonki, jeszcze inni – czas i siłę do pracy. Powstał Kamień Pamięci Legionistów 1915 roku, rabaty w biało-czerwonych barwach. Praca sprzyjała rozmowom – o historii, o miejscu, o tym, jak zmieniają się Płouszowice.

Uroczyste odsłonięcie Kamienia Pamięci w kwietniu 2025 roku zainaugurowało obchody 110. rocznicy bitwy pod Jastkowem. W wydarzeniu uczestniczyli mieszkańcy, organizacje społeczne, koła gospodyń wiejskich, uczniowie, nauczyciele i przedstawiciele władz. Charakterystycznym elementem ogrodu stały się drzewa nazwane imionami bohaterów bitwy, wybrane przez uczniów szkoły podstawowej. Na razie są dwa: Bolesław i Władysław – ale pomysł ma być rozwijany.

— Jak słusznie zauważyły dzieci, jeśli nadajemy imię jakiemuś przedmiotowi, roślinie, drzewu, to są one już nasze, dbamy o nie, rozmawiamy o nich, pamiętamy ich historię — mówi Marta Oleśkiewicz z grupy.

Zmiana, która zostaje

Dziś Ogród Historii jest nie tylko miejscem pamięci, lecz także przestrzenią spotkań, nauki i odpoczynku. Odbyły się tu już obchody rocznicy bitwy pod Jastkowem i Narodowego Święta Niepodległości. Mieszkańcy planują kolejne wydarzenia.

Opis tej inicjatywy znajdzie się w „Atlasie dobrych praktyk” – corocznej publikacji Fundacji im. Stefana Batorego. Atlas prezentuje przykłady lokalnych działań z całej Polski i jest kompendium wiedzy o tym, jak w rzeczywistości działa społeczeństwo obywatelskie. Publikacja będzie dostępna bezpłatnie w wersji elektronicznej na stronie www.batory.org.pl i www.maszglos.pl

Więcej informacji o laureatach i finalistach: www.maszglos.pl/o-uczestnikach/super-samorzad-i-super-glos/

Od 16 lutego do 1 marca trwają zapisy do tegorocznej edycji akcji Masz Głos. Zgłoszenia przyjmowane są przez formularz na stronie www.maszglos.pl

__

Akcja Masz Głos to ogólnopolski program Fundacji im. Stefana Batorego, prowadzony od dwudziestu lat. W edycji 2026 akcja wspiera mieszkanki i mieszkańców w budowaniu lokalnych relacji i tworzeniu lub ożywianiu miejsc wspólnych, w których można spędzić wolny czas razem z innymi. Patroni medialni: Onet.pl, Ngo.pl

 

Więcej informacji:

Herb Gminy Jastków
Stworzona z pasją — by służyć.